بدعت چيزى كه قابل ستايش باشد وجود ندارد ، بلكه هر بدعتى گمراهى است . « 1 » 2 - شاطبى مىگويد : نصوصى كه مىگويد : هر بدعتى گمراهى است ، به صورت مطلق و عام وارد شده و شامل همه بدعتها مىشود و قطعاً هيچ استثنايى ندارد و چيزى كه بيان كند برخى از بدعتها سبب هدايت هستند در آن وارد نشده است و گفته نشده است كه همه بدعتها گمراهىاند الا كذا و كذا و اگر بيانى وارد شده بود كه نظر شرعى در آن مقتضى استحسان بود و يا اگر ملحق به امور شرعى برشمرده مىشد مطمئناً در آيه و يا حديثى مىآمد ولى چنين چيزى وارد نشده است . علاوه بر آن ، اگر در لفظ بدعت درست دقت شود خود اين لفظ مىگويد كه بدعت مشروع وجود ندارد بدعت يعنى امرى در تضاد با شارع و يعنى كنار نهادن شرع و هر چيزى كه اينطور باشد . محال است كه تقسيم شود به حسن و قبيح و بعضى از آنها پسنديده و برخى ناپسند باشد . « 2 » 3 - ابن رجب حنبلى : معتقد است قول پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم كه فرمود : « هر بدعتى گمراهى است » « 3 » شامل همه اقسام بدعت مىشود و چيزى از آن استثنا نمىشود و مىگويد : فرموده پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم « هر بدعتى گمراهى است » از جمله حكمتهايى است كه معانى زيادى در آن نهفته . و هيچ چيزى از محدوده آن بيرون نمىرود و اين اصل بزرگى از اصول دين و

--> ( 1 ) . سبل السلام ج 2 ، ص 7 . ( 2 ) . الاعتصام ج 1 ، ص 141 . ( 3 ) . مسند احمد بن حنبل ج 3 ، ص 310 .